مقدمه : به نام خدا يكى از منابع مهم عصر صفوى ( 1135 - 906 / 1722 - 1501 ) ، خاطرات و مشاهدات مبلغان مذهبى اين عصر است كه هر چند گاه ، با اهداف مذهبى ، سياسى و اقتصادى مدتى را در ايران مىگذراندند و اغلب نيز موفق به دريافت امتيازات مختلف سياسى و بازرگانى براى دولت متبوع خود مىشدند . برخى از اين مبلغان مذهبى با تسلطى كه بر زبانهاى شرقى داشتند ، موفق شدند كه از وجههء خاصى در دربار صفوى برخوردار شوند و سالهاى متمادى را در ايران اقامت كنند . يكى از مبلغان معروف و مؤثر در جريانات تاريخى اواخر صفوى « تادوز يودا كروسينسكى » Tadeusz Juda St . J . krusinski ( 1756 - 1675 . م ) است كه مدت هيجده سال 1137 - 1119 / 1725 - 1707 در ايران زندگى كرد و خود شاهد دورهء افول دولت عظيم صفوى و سالهاى سقوط آن بود . « 1 » كروسينسكى در برزيك Brzeg واقع در شمال شرقى كراكوى لهستان در ششم مه 1675 متولد شد . در آغاز جوانى ، زبانهاى شرقى را ياد گرفت و پس از گرويدن به آئين ژوزئيت‌ها ( كاتوليك ) در 1707 به هيئت‌هاى عازم ايران پيوست .

--> ( 1 ) - رافائل دومان Raphael Du Mans و سانسون Sanson نيز كه هر دو از كشيشان كاتوليك بودند ، به ترتيب دومان در 1108 - 1055 / 1696 - 1645 يعنى نيم قرن و سانسون در 1103 - 1095 / 1691 - 1683 يعنى حدود دو دهه در ايران اقامت داشتند و خاطرات خود را نوشته‌اند كه برخى از آنان منتشر شده است . بطور مثال نگاه كنيد به : سفرنامهء سانسون ترجمهء تقى تفضلى ، ( تهران 1346 ) و : Du Mans , R . ( ed . Schefer ) : Estate de la Perse en 1960 ( Paris 1895 ) .